Chăm sóc và phòng ngừa các bệnh răng hàm mặt thường gặp .

Sức khỏe răng miệng không chỉ giúp chúng ta ăn ngon, nói rõ, phát âm chuẩn mà còn là "tấm gương" phản chiếu sức khỏe toàn diện của cơ thể. Theo thống kê của Viện Răng Hàm Mặt Trung ương, khoảng 90% dân số Việt Nam mắc các bệnh về răng miệng ở nhiều mức độ khác nhau. Đáng lo ngại hơn, các bệnh lý răng hàm mặt thường tiến triển âm thầm, khiến nhiều người chủ quan không đến khám và điều trị sớm, dẫn đến những hệ quả nghiêm trọng như mất răng, áp xe vùng hàm mặt, thậm chí đe dọa tính mạng. Một hàm răng khỏe mạnh giúp phòng ngừa hiệu quả các bệnh lý nội khoa như viêm khớp, bệnh đường tiêu hóa và các nhiễm trùng toàn thân khác. Chính vì vậy, công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe răng miệng ngay tại cộng đồng là nhiệm vụ hết sức quan trọng và cấp thiết.

Những bệnh lý răng hàm mặt thường gặp:

Sâu răng

Sâu răng là bệnh lý phổ biến nhất ở mọi lứa tuổi, do vi khuẩn trong mảng bám tạo axit phá hủy men răng. Đây là tình trạng đầu tiên báo hiệu sức khỏe răng miệng có vấn đề mà nhiều người thường chủ quan bỏ qua. Dấu hiệu nhận biết gồm đau răng, ê buốt khi ăn đồ nóng, lạnh hoặc chua, xuất hiện lỗ đen trên bề mặt răng. Ở trẻ em từ 6-8 tuổi, tỷ lệ sâu răng sữa rất cao, dẫn đến biếng ăn, suy dinh dưỡng, ảnh hưởng đến phát âm và thẩm mỹ. Nếu không điều trị kịp thời, sâu răng sẽ lan vào tủy gây viêm tủy, viêm quanh chóp và hậu quả cuối cùng là mất răng.

Viêm lợi - viêm nha chu

Đây là bệnh lý ở mô quanh răng, do vệ sinh răng miệng kém, tạo điều kiện cho mảng bám tích tụ lâu ngày. Tình trạng này càng nặng nề hơn ở những người có thói quen hút thuốc lá. Dấu hiệu thường gặp là mô nướu quanh răng viêm đỏ, dễ chảy máu khi chải răng, nhiều mảng bám quanh răng và hơi thở có mùi hôi. Theo thống kê, hơn 60% người trưởng thành hiện nay đang đối mặt với các vấn đề về viêm lợi và viêm quanh răng. Nếu không được điều trị, bệnh tiến triển thành viêm nha chu gây lung lay răng, tiêu xương ổ răng trầm trọng và mất răng.

Viêm tủy răng và viêm quanh chóp

Sâu răng không được điều trị kịp thời sẽ khiến phần mô răng hư tổn lan vào tủy gây nhiễm khuẩn. Bệnh nhân đau nhói từng cơn, có thể kèm đau đầu, đau nhiều về đêm, đau tăng khi ăn uống đồ nóng, lạnh. Khi tủy răng nhiễm khuẩn lan xuống phần chóp răng sẽ gây viêm quanh chóp với dấu hiệu đau khi cắn, răng lung lay, sưng đau nướu tương ứng và có thể xuất hiện lỗ dò mủ. Biến chứng nguy hiểm nhất là áp xe vùng hàm mặt - tình trạng nhiễm trùng khu trú hoặc lan rộng, có nguy cơ lan nhanh đến các vùng khác gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh.

Bệnh lý răng khôn và các bệnh niêm mạc miệng

Răng khôn mọc lệch gây sưng đau vùng nướu tương ứng, há miệng hạn chế, ảnh hưởng đến ăn nhai và sinh hoạt hàng ngày. Các bệnh niêm mạc miệng thường gặp ở nhiều độ tuổi với dấu hiệu vết loét gây đau rát, mảng trắng trên lưỡi. Nguyên nhân gồm căng thẳng kéo dài, chế độ ăn uống không lành mạnh, ăn nhiều đồ cay nóng. Đặc biệt lưu ý, nếu vết loét kéo dài trên 2 tuần cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, vì có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nguy hiểm hơn như ung thư khoang miệng. Ngoài ra, bệnh lý khớp thái dương hàm thường gặp ở người có thói quen nghiến răng, căng thẳng kéo dài, với dấu hiệu đau vùng trước tai, thái dương, góc hàm, có tiếng "lục cục" khi há - ngậm miệng.

Bí quyết vàng bảo vệ nụ cười khỏe đẹp

Để duy trì hàm răng chắc khỏe, mỗi người dân cần thực hiện tốt các thói quen "vàng" sau đây:

Vệ sinh răng miệng đúng cách

Chải răng ít nhất 2 lần mỗi ngày, đặc biệt là buổi sáng sau khi thức dậy và buổi tối trước khi đi ngủ, bằng bàn chải lông mềm. Đặt lông bàn chải nghiêng một góc 45 độ so với bề mặt răng - nướu, chải theo chiều dọc hoặc xoay tròn, làm sạch đầy đủ 3 mặt răng (mặt trong, mặt ngoài, mặt nhai) trong khoảng 2-3 phút. Tuyệt đối không đánh răng theo chiều ngang vì dễ gây mòn chân răng và viêm nướu. Ngoài ra, nên dùng chỉ nha khoa để làm sạch mảng bám và thức ăn thừa trong kẽ răng, đồng thời thay bàn chải định kỳ 2-3 tháng/lần hoặc khi lông bàn chải có dấu hiệu xù, mòn.

Sử dụng Fluoride hợp lý

Ưu tiên dùng kem đánh răng hoặc nước súc miệng có chứa Fluoride để tăng cường tái khoáng, làm cứng men răng và kháng khuẩn. Đối với trẻ em, cần tập cho trẻ thói quen đánh răng ngay từ nhỏ dưới sự hướng dẫn của cha mẹ, sử dụng lượng kem phù hợp với độ tuổi. Khi trẻ đến tuổi thay răng, tuyệt đối không tự nhổ răng tại nhà để tránh nhiễm khuẩn và chảy máu nặng, cần đến các cơ sở nha khoa để được xử lý an toàn.

Chế độ dinh dưỡng khoa học

Hạn chế ăn vặt, bánh kẹo ngọt, nước uống có gas, đặc biệt là trước khi đi ngủ. Tăng cường thực phẩm giàu canxi và vitamin D như tôm, cua, sữa, các loại rau xanh và trái cây tươi. Đối với phụ nữ mang thai, cần thực hiện chế độ dinh dưỡng đầy đủ chất, bổ sung canxi và vitamin để trẻ có nền tảng hàm răng chắc khỏe ngay từ trong bụng mẹ. Duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế hút thuốc lá, uống rượu bia cũng là biện pháp hữu hiệu phòng ngừa các bệnh lý nha chu và ung thư khoang miệng.

Kiểm tra định kỳ thường xuyên

Hãy đến cơ sở y tế khám răng định kỳ 6 tháng một lần để phát hiện sớm và xử lý kịp thời các tổn thương, ngay cả khi chưa thấy đau nhức. Nên cạo vôi răng định kỳ 6 tháng/lần đối với người có sức khỏe răng miệng tốt và 3 tháng/lần đối với người có bệnh lý nha chu. Đừng đợi đến khi đau răng mới đi khám - nguyên tắc "phòng bệnh hơn chữa bệnh" luôn đúng trong mọi trường hợp.

Thông điệp từ Bác sĩ

"Răng miệng tốt, tinh thần khỏe". Sức khỏe răng miệng là một phần không thể tách rời của sức khỏe toàn diện mỗi con người. Tôi hy vọng mỗi người dân, mỗi gia đình tại địa phương sẽ trở thành những tuyên truyền viên tích cực, cùng nhau xây dựng thói quen chăm sóc răng miệng khoa học ngay từ hôm nay để bảo vệ nụ cười cho chính mình và những người thân yêu. Hãy nhớ rằng, một nụ cười khỏe mạnh không chỉ mang lại sự tự tin mà còn là nền tảng vững chắc cho một cơ thể khỏe mạnh. Đừng chủ quan với những dấu hiệu bất thường nhỏ nhất của răng miệng - hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và tư vấn kịp thời!

BSCKI Ngô Văn Khoái- Trưởng khoa RHM